تسهیلات پروژه ای بانک توسعه اسلامی
بانک توسعه اسلامی (IDB) با هدف پیشبرد توسعه اقتصادی و پیشرفت اجتماعی کشورهای عضو و جوامع مسلمان کشورهای غیر عضو در سراسر جهان بر اساس اصول شریعت اسلامی در سال 1975 با سرمایه اولیه 755 میلیون دینار اسلامی تاسیس گردید. درحال حاضر سرمایه مجاز (اسمی) بانک مذکور 30 میلیارد دینار اسلامی میباشد. جمهوری اسلامی ایران در سال 1989 میلادی به عضویت بانک موصوف درآمد و در حال حاضر با پذیره نویسی 1481 میلیون دینار اسلامی پس از عربستان سعودی، دومین سهامدار بزرگ آن بانک می باشد. بانک مذکور تاکنون میزان1/937,1میلیون دلار تسهیلات پروژه ای (بلندمدت) به نفع دستگاههای مختلف کشورمان تصویب نموده است. اگرچه جمهوری اسلامی ایران از اعضای موسس بانک توسعه اسلامی نبوده است و 14 سال پس از تاسیس بانک به عضویت آن درآمده، لیکن با برنامهریزیهای صورت پذیرفته به خوبی توانسته از تسهیلات موسسه فوق بهره برداری نماید. براساس آخرین گزارش سالانه بانک، جمهوری اسلامی ایران در استفاده از تسهیلات بلند مدت بین 56 کشور عضو، رتبه اول و در استفاده از تسهیلات کوتاه مدت ، رتبه پنجم را دارا می باشد.
تسهیلات پروژه ای بانک توسعه اسلامی به بخش دولتی :
تسهیلات پروه ای عمدتاً به منظور تامین نیازهای ارزی پروژه های تولیدی، عمرانی و زیر بنایی اولویت دار بخش دولتی، تعیین شده بر اساس برنامه همکاری سه ساله کشورمان با بانک توسعه اسلامی، اعطا میگردد. بانک توسعه اسلامی هر سه سال یکبار با اعزام هیأتهایی جهت تعیین پروژههای الویت دار دولتی کشور ، ضمن برگزاری جلساتی با وزارتخانه های مختلف و نهادهای دولتی و معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی، سند سه ساله همکاری بانک با کشورمان را تنظیم مینماید که این سند به عنوان ملاک عمل جهت تامین مالی پروژههای الویت دار کشور در طی سه سال برنامه، قرار میگیرد. در حال حاضر برنامه سه ساله همکاری 2010-2008 ملاک عمل تامین مالی پروژه های الویت دار کشور می باشد .سقف تسهیلات بانک توسعه اسلامی برای هر پروژه حداکثر 100 میلیون دلار می باشد و سود و کارمزد آن به صورت شناور (یوریبور شش ماهه به اضافه حاشیه سود 2/1 درصد در سال) می باشد. براساس ضوابط و مقررات بانک کلیه مراحل اجرایی پروژه از جمله تهیه اسناد مناقصات جهت انتخاب پیمانکار، مشاور مدیریت طرح(PMC)، مشاور ناظر، حسابرس طرح و برگزاری مناقصات مربوطه بایستی زیر نظر بانک صورت پذیرد و قبلا پیمانکار و مشاورین آن انتخاب نشده باشند. روشهای مالی به کار گرفته شده برای تامین مالی پروژه ها عمدتاً شامل فروش اقساطی، اجاره به شرط تملیک، استصناع (تولید کالای سرمایه ای یا ارائه خدمات، با ویژگی معین، قیمت مشخص درزمان خاص) می باشد.پرداخت مستقیم به پیمانکار براساس گزارشات پیشرفت پروژه و صورت وضعیتهای ارسالی پیمانکار توسط مشاور مدیریت طرح صورت می پذیرد. مضافا تامین مالی طرح توسط بانک توسعه اسلامی منوط به تملک اراضی مورد نیاز قبل از شروع فرایند اجرایی پروژه می باشد. ارائه اسناد و مدارک مربوط به تملک اراضی مورد نیاز، تدارک بودجه تکمیلی داخلی و همچنین اخذ و ارائه مجوزهای اجرای طرح از سایر نهادهای زیربط (مانند شهرداری ها ، سازمان محیط زیست ....) ضروری می باشد.
بنابراین چنانچه پروژه ای اولویت دار توسط بالاترین مقام دستگاه یا وزارتخانه مربوطه به معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی و وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان سرمایه گذاری و کمکهای اقتصادی و فنی) معرفی گردد و سپس گزارش امکان سنجی پروژه مشتمل بر توجیهات فنی اقتصادی و مالی به زبان انگلیسی (مطابق فرم شماره 1) ارائه گردد، در صورت پذیرش طرح و ملحوظ گردیدن در برنامه سه ساله همکاری آینده، متعاقباً اخذ و ارائه مجوزهای قانونی لازم مطابق با مفاد آئین نامه اجرایی ماده 13 قانون برنامه چهارم (از جمله اخذ و ارائه مصوبه شورای اقتصاد ،اخذ تائیدیه معاونت برنامه ریزی ریاست جمهوری مبنی بر پیش بینی بازپرداخت اقساط اعتبار درخواستی در بودجه سنواتی دستگاه ذیربط ) ضروری و از جمله پیش نیازهای اساسی استفاده از منابع مالی خارجی میباشد .فرآیند اخذ اعتبار بلند مدت و اسناد و مدارک مورد نیاز به شرح ذیل می باشد:
فر آیند داخلی و خارجی و مراحل اخذ تسهیلات اعتباری پروژه ای (بلند مدت)بانک توسعه اسلامی برای بخش دولتی
1- معرفی رسمی پروژه توسط وزیر یا بالاترین مقام اجرایی دستگاه مربوطه به معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهور و وزارت امور اقتصادی و دارایی(سازمان سرمایه گذاری)به عنوان یک پروژه اولویت دار جهت استفاده از تسهیلات بانک توسعه اسلامی.
2- شناسایی پروژه های الویت دار مورد تایید معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری توسط هیات برنامه ریزی بانک توسعه اسلامی و گنجاندن آنها در برنامه همکاری های سه ساله بانک با کشورمان.
3- تهیه گزارش امکان سنجی پروژه مشتمل بر توجیهات کامل فنی ،اقتصادی و مالی و زیست محیطی پروژه به همراه مطالعات تفضیلی طراحی مهندسی مطابق با فرمت مورد تایید بانک توسعه اسلامی ، به زبان انگلیسی توسط متقاضی تسهیلات و ارائه آ ن به این سازمان جهت بررسی و ارسال به بانک توسعه اسلامی(فرم امکانسنجی)
4-اعزام هیات آماده سازی بانک توسعه اسلامی جهت جمع آوری اطلاعات بیشتر در راستای گزارش امکان سنجی پروژه.
5- اعزام هیات ارزیابی بانک توسعه اسلامی و امضا یادداشت تفاهم ( MOU) و قطعی شدن مبلغ اعتبار تخصیص یافته به دستگاه اجرایی
6- اخذ مصوبه شورای اقتصاد
7-انعقاد موافقتنامه ماده 32 قانون برنامه چهارم توسعه فی ما بین معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری و دستگاه ذیربط مبنی بر اختصاص شماره طبقه بندی خاص در جداول پیوست قوانین بودجه ذیربط (1)
8- اخذ تاییدیه معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری مبنی بر پیش بینی معادل ریالی
باز پرداخت اقساط در لوایح بودجه سنواتی
9-انعکاس ضوابط و شرایط کلی اعطای اعتبار به ذینفع و بانک مرکزی جهت تایید و انعکاس پذیرش شرایط به بانک توسعه اسلامی.
10-تصویب پروژه مورد نظر توسط بانک توسعه اسلامی و اعلام شرایط و ضوابط تسهیلات مصوب به این سازمان و متعاقبا اعلام آن به ذینفع.
11- ارسال پیش نویس موافقتنامه تنظیمی توسط بانک توسعه اسلامی به ذینفع و بانک مرکزی جهت اخذ نقطه نظرات آنها و ارسال آن به بانک توسعه اسلامی
12- امضاء اصل موافقتنامه توسط دستگاه ذینفع و بانک توسعه اسلامی
13-صدور نظریه حقوق توسط مشاور حقوقی سازمان سرمایه گذاری
14- صدور ضمانتنامه دولتی توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی
15- صدور نظریه حقوقی توسط مشاور حقوقی دستگاه ذینفع
16-لازم الاجرا شدن موافقتنامه تامین مالی و برگزاری مناقصه جهت خرید تجهیزات مورد نیاز مطابق با مقررات بانک و قوانین داخلی
17- در صورتیکه برای اجرای پروژه نیاز به خریدهای خارجی(واردات کالا و خدمات) باشد اخذ مجوز ماده 62 قانون محاسبات عمومی از معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی وانعقاد قرارداد موضوع ماده 62 قانون محاسبات عمومی کشور فی ما بین ذینفع تسهیلات ، وزارتخانه مربوطه واداره اعتبارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ضروری می باشد.
در صورت عدم انعقاد موافقتنامه ماده 32 قانون برنامه چهارم توسعه فی مابین معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری و دستگاه ذینفع و عدم اختصاص شماره طبقه بندی وامی برای پروژه ها ، اخذ گواهی مسدودی ارزی از اداره نظارت ارز بانک مرکزی به شرح مراحل ذیل ضروری می باشد:
تعیین محل سهمیه ارزی توسط وزارتخانه مربوطه(شخص مجاز قبلا به اداره نظارت ارز بانک مرکزی معرفی گردیده است) و انعکاس آن به این سازمان.
انعکاس مراتب توسط این سازمان به اداره نظارت ارز بانک مرکزی.