علیشیری در گفت‌وگو با ایسنا تشریح کرد: نحوه تخصیص تسهیلات بانک توسعه اسلامی به بخش خصوصی

علیشیری در گفت‌وگو با ایسنا تشریح کرد: نحوه تخصیص تسهیلات بانک توسعه اسلامی به بخش خصوصی
به گزارش روابط عمومی سازمان سرمایه گذاری و کمکهای اقتصادی وفنی ایران به نقل از ایسنا ، بانک توسعه اسلامی (Islamic Development Bank‏) یکی از موسسات بزرگ مالی توسعه‌ای بین‌المللی و از نهادهای تخصصی سازمان کنفرانس اسلامی است که با هدف پیشبرد توسعه اقتصادی و پیشرفت اجتماعی کشورهای عضو و جوامع مسلمان کشورهای غیر عضو،‌ در سراسر جهان براساس اصول شریعت اسلامی در 20 اکتبر 1975 میلادی از سوی 22 کشور اسلامی و با سرمایه اولیه 755 میلیون دینار اسلامی در جده عربستان تاسیس شد.

 


هم‌اکنون اعضای بانک در برگیرنده 56 کشور از چهار قاره آسیا، آفریقا،‌ اروپا و آمریکاست و سرمایه پذیره‌نویسی شده این بانک در حال حاضر نیز بالغ بر 14 میلیارد دینار اسلامی است. همچنین جمهوری اسلامی ایران از بزرگترین سهامداران بزرگ بانک توسعه اسلامی محسوب می‌شود.


بانک توسعه اسلامی دارای یک ستاد (دفتر مرکزی) در شهر جده و سه دفتر منطقه‌ای در آلماتی (قزاقستان)، کوآلالمپور(مالزی) و رباط (مراکش) است.


به علاوه بانک به منظور پیگیری اجرای پروژه‌های مصوب در هر یک ازکشورهای ایران، اندونزی، قزاقستان، لیبی، پاکستان، سنگال و سودان، نمایندگان محلی منطقه‌ای دارد.


رییس کل سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های فنی و اقتصادی ایران در گفت‌وگوی تفصیلی با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) درباره شرایط کنونی پرداخت تسهیلات این بانک و نحوه استفاده بخش خصوصی از این امکانات توضیح داده است.


* به عنوان اولین سوال درباره عملیات بانکداری این نهاد اسلامی توضیح بدهید.


ـ بانک توسعه اسلامی یکی از بزرگترین نهادهای اقتصاد اسلامی است. بیش از 56 کشور از سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا عضو آن هستند. ایران هم اکنون در بانک سومین سهامدار است و از منابع بانک هم خوب استفاده کرده ‌است. همه عملیات‌های بانک توسعه اسلامی بر پایه اصول شریعت است. الان وام‌های تجاری که ما از نهادهای بین المللی می‌گیریم بر پایه اصول شریعت نیست، اما این بانک اهتمام دارد که در تمام عملیاتهایش چه در تامین مالی پروژه‌ها و چه در تامین تجاری، از اصول شریعت اسلام استفاده کند.
بانک توسعه اسلامی در پروژه‌ها از شیوه‌های متفاوت فروش اقساطی، استصنا، ابزارهای مختلف مالی مانند صکوک و اجاره به شرط تملیک استفاده می‌کند. در عقود تجاری هم که به شکل تامین مالی دو مرحله‌ای است، اصول اسلامی رعایت می‌شود، به همین دلیل است که عمده بانک‌های بین‌المللی بعد از بحران 2007 و 2008 دچار مشکل شدند، ولی این بانک دچار مشکل نشد و جزو رتبه‌های بالا با رتبه AAA+ است.


* تسهیلات این بانک به چه اموری اختصاص می‌یابد؟


ـ عمده تمرکز بانک توسعه اسلامی روی پروژه‌های توسعه‌ای و زیربنایی کشورهاست، یعنی پروژه‌های زیربنایی کشورها را تامین مالی می‌کند.


* ایران تا چه اندازه از این تسهیلات استفاده کرده است؟


ـ ما در این بخش تاکنون پروژه‌های متعدد مانند سد و نیروگاه را تامین مالی کرده‌ایم. اتفاقا خوب هم استفاده کردیم. این بانک در سال 1976 تاسیس شده اما ایران در سال 1988 به آن پیوسته‌ است. اگر چه ما 12 سال دیر و با حداقل سرمایه به بانک پیوسته‌ایم، اما بیشترین استفاده را از عملیات آن برده‌ایم. ما روز اول جزو حداقل سرمایه‌داران بانک بودیم، اما هم اکنون از نظر تعداد عملیات و تعداد پروژه‌هایی که برای ما در این بانک تصویب شده، در تامین مالی پروژه رتبه اول را داریم.


عربستان که بالاترین سهامدار است، تا کنون یک میلیارد و 654 میلیون دلار از تسهیلات بانک استفاده کرده‌ است. لیبی که دومین سهامدار است 386 میلیون دلار استفاده کرده و ایران دو میلیارد و 252 میلیون دلار استفاده کرده‌ است. رتبه ما بین شش سهامدار برتر، اول است، یعنی عمده پروژه‌های زیربنایی کشور را که در هر استان تقریبا یک پروژه دیده‌ایم، با کمک تاتمین مالی بانک توسعه فعال کرده‌ایم.


* بخش دولتی فقط از این تسهیلات استفاده کرده یا بخش خصوصی هم وارد شده است؟


ـ پروژه‌های زیربنایی وظیفه حاکمیتی دولت است که سد و فاضلاب در این بخش می‌گنجد. اما این بانک چند نهاد دیگر هم دارد. یک نهاد به نام ICD یعنی شرکت اسلامی توسعه بخش خصوصی در این بانک وجود دارد. این شرکت وظیفه‌اش کار کردن با بخش خصوصی برای تامین مالی آن‌ها است. البته این شرکت خیلی بزرگ نیست و ظرفیت خیلی زیادی هم ندارد، بنابراین پروژه‌های متوسط و کوچک را تامین مالی می‌کند.


در بخش پروژه‌های زیربنایی با تضمین دولت کار انجام می‌شود، اما در بخش خصوصی تضمین دولت نیست، یعنی اگر شرکت بخش خصوصی پروژه خوبی را طراحی کند و نرخ بازگشت خوبی داشته باشد، ما می‌توانیم این پروژه را به ICD معرفی کنیم و این نهاد به عنوان شریک در کنار پروژه قرار می‌گیرد. حتی اگر نمی‌خواهد شریک شود، می‌تواند تامین اعتبار کند، بنابراین تضمین دولت نیاز نیست.


برای استفاده از این تسهیلات رعایت دو شرط الزامی است. شرط اول ظرفیت نهادی بنگاه است، یعنی این بنگاه چیست، صاحبان و مجریان آن چه کسانی هستند، چه طور عمل کرده‌اند، چه سابقه‌ای دارند و آیا استانداردهای بین المللی را دارد یا خیر. ویژگی دوم، ویژگی مالی آن است، یعنی باید وضعیت مالی بنگاه مثبت باشد. بنگاه باید نشان بدهد طی دو سه سال اخیر به لحاظ مالی سودآور بوده‌است. در چنین شرایطی هم ICD می‌تواند پول نقد بیاورد، هم می‌تواند بگوید تجهیزات و تکنولوژی را می‌آورم. در واقع او سهام‌دار پروژه می شود. علاوه بر این ICD می‌تواند پول تجاری هم بدهد، یعنی نقدینگی مورد نیاز را تامین کند.


* بخش خصوصی کشور ما توانسته از این تسهیلات به خوبی بهره ببرد؟


ـ ما در این بخش خیلی خوب عمل نکرده‌ایم. اینجا جایی است که بخش خصوصی باید فعال باشد. علاوه بر این ما به عنوان دولت در ICD عضویم و سهامداریم. هم اکنون سه تا از بنگاه‌های عمومی مالی عضو ICD هستند، بانک ملی، بانک کشاورزی و شرکت سرمایه گذاری خارجی وابسته به وزارت اقتصاد.
این فرصت گران‌بهایی برای بنگاه‌های کوچک و متوسط ماست که بتوانند تا سقف 30 میلیون دلار از مشارکت ICD در پروژه‌ها استفاده کنند.


* هر بنگاه بخش خصوصی می‌تواند از این تسهیلات استفاده کند؟


ـ ICD شرکتی برای توسعه بخش خصوصی است و وارد آن دسته از پروژ‌هایی می‌شود که اطمینان حاصل کند عملکرد بنگاه در گذشته مثبت بوده و پروژه‌ه‌ای که می‌خواهد به آن وارد شود توجیه اقتصادی دارد و سودآور است. این نهاد بدون گرفتن تضمین در کار مشارکت می‌کند و فقط به پروژه نگاه می‌کند.


* به هر حال اگر پروژه به هر دلیلی شکست خورد،‌ تکلیف چیست؟


ـ یک نهاد دیگر در بانک توسعه اسلامی هست به نام شرکت اسلامی تضمین و بیمه صادرات که ایران هم عضو آن است. این شرکت می‌تواند عملیات تجاری را تحت پوشش بیمه قرار بدهد. یعنی علاوه بر پوشش بیمه‌های داخلی، این نهاد هم می‌تواند عملیات را بیمه کند. تفاوتی نمی‌کند که شما با کشورهای عضو بخواهید معامله کنید یا با کشورهای غیر عضو بانک. در این بخش هم با وجود گفت‌وگوهایی که با بخش خصوصی داشته‌ایم، ولی هنوز استفاده از آن یک پدیده رایج نیست. البته این نهاد در مورد ایران تاکنون چهار یا پنج پروژه را تحت پوشش قرار داده است.


این هم برای بنگاه‌های بخش خصوصی، بازرگانان و تجار بخش خصوصی ما مناسب است، هم برای بیرونی‌ها. یعنی اگر کسی با ایران تجارت می‌کند یا می‌خواهد در ایران سرمایه گذاری کند هم می‌تواند از پوشش‌های بیمه‌ای این بخش استفاده کند.


* نهادهای مزتبط با بانک توسعه اسلامی به همین ها خلاصه می‌شود؟


ـ یک بنگاه دیگر که یکی از مهمترین آن‌هاست، شرکت ITFC یا شرکت اسلامی تامین مالی تجاری است. این شرکت تمرکز دارد بر روی تجارت بین کشورهای عضو و هدفش هم ارتقای تجارت بین اعضاست. یعنی تمایل بیشتری دارد که مثلا ایران با مالزی، سودان، پاکستان و ترکیه تجارت کند تا این‌که ایران برود با چین معامله کند. البته اگر تجارت با دیگران هم باشد، پوشش می‌دهد، اما نرخ‌هایش متفاوت است. این شرکت خیلی می‌تواند به ویژه در شرایط کنونی به ما کمک کند.


* ایران از تسهیلات این بخش چه اندازه استفاده کرده است؟


ـ ما تا به حال بیش از 2.5 میلیارد دلار از تسهیلات تجاری بانک توسعه اسلامی استفاده کرده‌ایم. این شرکت حجم عملیات تجاری بزرگ ندارد. در گذشته بین 10 تا 15 میلیون دلار تسهیلات می‌داد، اما کم‌کم به سقف 40 میلیون دلار هم رسیده، یعنی اگر متوسط را بگیریم 20 میلیون دلار، تا کنون بیش از 150 شرکت ما از تسهیلات تجاری بانک توسعه اسلامی استفاده کردند.


از سوی دیگر برای این‌که شرکت‌های کوچک و متوسط دچار گردش کار طولانی نشوند، تا سقف پنج میلیون دلار یک سری خطوط اعتباری تجاری گرفته‌ایم و به نمایندگی از بانک توسعه اسلامی داده‌ایم به بانک‌های تجاری داخلی که مشتری برود سراغ این بانک‌ها. من فکر می‌کنم تاکنون بیش از 200 میلیون دلار برای بانک‌های مختلف تصویب شده، اما نرخ جذب این‌ها هنوز مثبت نیست. در بخش تسهیلات تجاری ترکیه سه میلیارد و 200 میلیون دلار استفاده کرده، عربستان دو میلیارد و 700 میلیون دلار و رتبه سوم ایران با دو میلیارد و 400 میلیون دلار است.


* سوال آخر این که شرایط استفاده از تسهیلات ITFC چیست؟
ـ اول باید بگویند چه کالایی را می‌خواهند و مشخصات دقیق فنی کالا را اعلام کنند. بعد باید بگویند از کجا می‌خواهند وارد کنند. سوم باید اساس‌نامه را به زمان انگلیسی ترجمه کنند. گزارش مالی سه ساله اخیر شرکت را هم باید ارسال کنند و این پروسه تا سه ماه ممکن است طول بکشد، اما برای استفاده از خطوط اعتباری بانک‌های داخلی دیگر این پروسه نیاز نیست و روش معمول عمل می‌شود. در مورد استفاده از تسهیلات ICD هم فقط FS پروژه مورد نیاز است که پس از بررسی، اگر پروژه سودده باشد از آن حمایت می‌شود.

 

۱ شهریور ۱۳۹۰ ۱۳:۲۳

نظرات بینندگان


تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید


تماس با ما

تهران ، میدان امام خمینی (ره) خیابان باب همایون خیابان صور اسرافیل خیابان داور - وزارت امور اقتصادی و دارایی -  سازمان سرمایه گذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران

بارکد2

صندوق پستی: 4618/ 11365
 
ساعت کاری سازمان سرمایه گذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران از روز شنبه تا چهارشنبه از ساعت 8 تا 16 می باشد.
MAP